چهارشنبه, 26 تیر 1398
13:24

متن و عکس رضا یاران
مدیر فنی گردشگری

 

ما از شهر صوفیان واقع در شمال غربی تبریز، شروع کردیم. از «مرند» گذشتیم و به شهر کوچک و سرسبز «جلفا» در کنار رود «ارس» رسیدیم که به عنوان خط مرزی دو کشور ایران و آذربایجان (به عبارت صحیح‌تر، شوروی سابق) محسوب می‌شود. رود ارس شهر ساحلی بزرگی را به دو قسمت تقسیم می‌کند که شهر طرف کشور خودمان را «جلفا» و شهر طرف کشور آذربایجان را «جولفا» می‌گویند. در آذربایجان یکی از چیزهایی که توجه مرا جلب کرد، پلی بود که دو کشور ایران و آذربایجان را به هم متصل می‌کرد. نیمی از این پل به کشور ما و نیم دیگر به کشور آذربایجان تعلق داشت. نیمه ایران به سبک و سیاق پل‌های ایران ساخته شده بود و نیمه دوم به سبک پل‌های آذربایجان! از این پل گذشتیم و بعد از گذراندن مراحل چکینگ پاسپورت به محلی رفتیم که از آنجا باید به سمت نخجوان حرکت می‌کردیم. با ماشین های روسی از جولفا به مرکز شهر نخجوان حرکت کردیم. ساختمان‌هایی بسیار زیبا در حاشیه جاده دیده می‌شدند که از منظر زیبایی و کمال اصول ساخت به نظر، دانشگاه می‌آمدند و وقتی سوال کردیم، راننده گفت: اینجا سربازخانه‌هایی هستند که البته برای زیباسازی آن از خود سربازان کمک می‌گیریم. این خانه‌ها به نحو زیبایی درخت و سبزه کاری شده بودند. آراسته بودن آن ساختمان‌ها برای ما خیلی جالب توجه بود و باورمان نمی‌شد که مرکز نظامی باشند! به هر حال بعد از ساعتی به شهر نخجوان، یکی از مهم ترین شهرهای کشور آذربایجان رسیدیم.

سال 300 میلادی شهر نخجوان زیر نظر و تحت سلطه دولت ساسانی بود و دخل و تصرف در این منطقه با پادشاهان کشورمان ایران بود. در آن زمان دین و مذهب مردم این منطقه زرتشتی بود که با تبلیغ آیین مسیحیت کم‌کم دین زرتشتی جای خود را به مسیحیت داد. در طول دوران جنگ‌های ایران و روسیه در قرن هجدهم میلادی شهر نخجوان از سوی ارتش روسیه تزاری به اشغال درآمده و طبق معاهده ترکمن‌چای اراضی این سرزمین به جماهیر شوروی سابق الحاق و تحت حکومت گرج‌ها و بعد ترک‌ها اداره شده است. نخجوان همانگونه که از اسمش پیداست، بیشتر به استراحتگاه شبیه است و حال و هوای شمال ایران را دارد با این تفاوت که از موهبتی به نام دریا، محروم است. آداب و سنن و فرهنگ مردم شهر هم مانند شهرهای شمالی خودمان است؛ خونگرم، میهمان نواز ولی بسیار شیک. نخجوان دیدنی‌ها و آثار باستانی زیادی ندارد، ولی مناظر آن چشم نواز و دیدنی هستند. از جاذبه‌های این شهر، می‌توان به «غار اصحاب کهف» اشاره کرد که در حدود 19 کیلومتری شهر نخجوان قرار گرفته و منظره بسیار زیبایی دارد. مقبره هشت ضلعی «مومنه خاتون» که به قرن دوازدهم میلادی برمی گردد و یکی از نمادهای زیبای شهر محسوب می‌شود هم جای دیگری است که باید ببینید. تشابه قوچ‌های سنگی با شیرهای سنگی در شهرکرد کشور خودمان هم نکته‌ای بود که توجه ما را در نخجوان جلب کرد. موزه های شهر هم به نوبه خود دیدنی بودند. موزه‌هایی که از ادوات کشاورزی گرفته تا آداب و سنن و فرهنگ این منطقه را به نمایش گذاشته‌اند. ما بازارهایی را در جولفا و نخجوان ملاحظه کردیم که شباهت‌زیاد فرهنگی با کشور خودمان داشتند. در این بازارها احساس غریبی و غربت غیر ممکن است! بیشتر محصولات سیفی و میوه‌ای این بازار از ایران و متاسفانه جنس‌های چینی بیشتر از اجناس کشورهای دیگر همچون روسیه و اروپا به چشم می‌خوردند. نکته مهم و جالب توجه دیگر هم اینکه آذربایجان به دو قسمت مجزای ارمنستانی و آذربایجانی تقسیم شده، به گونه‌ای که شهر نخجوان و شهرهای کوچک اطراف از پایتخت آذربایجان منفک شده‌اند و راه خاکی در سفر به پایتخت؛ یعنی باکو وجود ندارد. یا باید از ارمنستان و به صورت زمینی به آنجا سفر کرد و یا  از راه هوایی سفر به باکو ممکن است.

یک جمهوری خودمختار رو به پیشرفت
جمهوری خودمختار نخجوان (Nakhchivan Autonomous Republic) بخشی از جمهوری آذربایجان است که مرکز آن شهر نخجوان نامیده می‌شود. شهر نخجوان ۱۲ کیلومتر مربع وسعت دارد و کل جمهوری از ۸ شهر، ۸ شهرستان و در حدود ۲۰۳ روستا تشکیل شده‌است. در ۹ فوریه سال ۱۹۲۴ میلادی نخجوان به صورت جمهوری خودمختار تأسیس شد. این جمهوری دارای یک شهر مرکزی «نخجوان» و هشت بخش مرکزی «اردوباد، جلفا، بابک، شرور، شاهبوز، سدرک و کنگرلی» است. این جمهوری خودمختار در جنوب قفقاز و شمال رود ارس واقع شده و از شمال و مـشرق مــحدود بــه جــمهوری ارمنستان از جنوب محدود بــه ایران و از غرب محدود به ترکیه است. جمعیت این جمهوری خودمختار 5500 کیلومتر مربعی، رقمی در حدود 400 هزار نفر است. طی سالیان اخیر میزان توسعه و پیشرفت این منطقه چشمگیر بوده و در این راه می‌توان به نقش کشور ترکیه و ایران اشاره کرد. ساخت کارخانه‌های کوچک، نیروگاه برق، فرودگاه زیبا و بین الملی، چندین بیمارستان مدرن از جمله چند کلینیک دندانپژشکی و قلب که با مشارکت متخصصین ایرانی و ترک ساخته شدند، همه به پیشرفت نخجوان کمک شایانی کرده‌اند.


کشور طبیعت و مقبره و غار!
برای نخجوان معمولا بین یک تا چهار روز زمان و از حدود 890 هزار تومان هزینه در نظر می‌گیرند. قیمت پرواز رفت و برگشت تهران-تبریز با توجه به زمان پرواز، حدود ۲۵۰ هزار تومان و قیمت اتوبوس VIP برای این مسیر حدود ۸۰ هزار تومان است. از ایران معمولا با اتوبوس یا اتومبیل شخصی به نخجوان می‌روند. پاسپورت گردشگران هم حتما باید حداقل شش ماه بعد از تاریخ ورود به نخجوان، اعتبار داشته باشد. «مقبره مومنه‌ خاتون»، «قلعه قدیمی»، «موزه تاریخ نخجوان»، «پارک سنگی»، «سرای‌خان»، «مقبره نوح نبی»، «مقبره حسین جاوید»، «موزه حیدرعلی اف»، «موزه فرش»، «غار دوزداغ»، «غار اصحاب کهف»، «دریاچه باتابات»، «منطقه شاه بوز» و «چشمه آب معدنی» از جمله جاذبه‌های توریستی‌ای محسوب می‌شوند که گردشگران نخجوان به دیدنشان می‌روند.


توضیح گردشگر
1- سایت رسمی نخجوان تعداد بناهای تاریخی و فرهنگی جمهوری خودمختار
نخجوان را 1162 مورد عنوان کرده که از این تعداد 58 میراث با اهمیت جهانی، 455 میراث با اهمیت ملی و 649 میراث با اهمیت محلی وجود دارند. در این دسته بندی ذکر شده که 663 میراث تاریخی، 258 میراث معمارانه، 31 میراث باارزش هنری، 36 میراث با ارزش تاریخی، 140 مکان زیارتی و هفت میراث طبیعی در نخجوان وجود دارند.

2- آژانس‌های گردشگری معمولا تور نخجوان را به این صورت برگزار می‌کنند که حوالی شب از تهران به سمت مرز جلفا حرکت می‌کنندتا امور مرزی انجام شود و به هتل برسند، ظهر شده و موقع ناهار. تماشای جاذبه‌هایی همچون مقبره مومنه خاتون، سرای خان، باغ سنگی، قلعه قدیمی، موزه تاریخ نخجوان و مقبره نوح از برنامه‌های روز اول این آژانس‌هاست. سپس برای تفریح و قایق‌سواری به سد اوزون اوبا
می‌روند. بازدید از غارنمکی دوزداغ و غار اصحاب کهف هم یک بعدازظهر را پر می‌کنند و بعد نوبت به طبیعت‌گردی در منطقه شاهبوز، دریاچه باتابات و چشمه آب معدنی می‌رسد و شب سوم هم به سمت تهران حرکت می‌کنند.