چاپ

مسعود بُربُر
روزنامه نگار میراث فرهنگی و گردشگری

 


صنعت گردشگری ایران همچون بسیاری از ارکان دیگر کشور، مدت‌هاست چشم به راه توافق هسته‌ای و لغو تحریم‌ها بوده است. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که با حصول توافق و لغو تحریم‌ها گردشگری به جایگاه واقعی خود در اقتصاد کشور نزدیک‌تر شود؛ موضوعی که پیش درآمد آن از هم‌اکنون نمایان است. معاونت گردشگری کشور بارها اعلام و تاکید کرده  که ظرفیت هتل‌های چهار و پنج ستاره کشور تا پایان سال میلادی تکمیل است. فعالان صنعت گردشگری نگران آماده نبودن زیرساخت‌های گردشگری کشور از جمله زیرساخت‌های اقامتی برای این موج بزرگ گردشگران ورودی هستند. اما آیا همانگونه که تمام توجه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بر ساخت هتل‌های تازه متمرکز شده ،راه حل معضلات گردشگری کشور اینجاست؟ نگارنده چنین باوری ندارد. کلید گمشده صنعت گردشگری به باور نگارنده دقیقا همانجایی است که معاونت گردشگری و سازمان میراث فرهنگی کمترین توجهی به آن ندارند و به زحمت آن را به رسمیت می‌شناسند.

 

گردشگر برای هتل به ایران نمی‌آید
نکته مهمی که از چشم مسوولان گردشگری دور مانده (یا به روی خود نمی‌آورند) سمت تقاضاست. گردشگری که به ایران می‌آید جدای از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی بی‌بدیل کشور، به دو دلیل روشن ایران را انتخاب کرده است: ارزانی سفر به ایران و تجربه فرهنگی متفاوت. عامل نخست را می‌توان مهم‌ترین عامل اقبال جهانی به گردشگری کشور در شرایط کنونی و پس از رفع موانع تحمیلی ارزیابی کرد. با وجود این، هتل‌های ایران (و به ویژه هتل‌های پرستاره) در مقایسه با رقبای هم‌تراز جهانی خود بسیار گران‌ترند و در مقایسه با رقبای هم‌قیمت خود خدمات مطلوبی ارائه نمی‌دهند. همین هم باعث شده که بسیاری از گردشگران کشورهای مرفه دنیا که به ایران می‌آیند با توجه به نبود تجربه فرهنگی قابل توجه در هتل‌های ایران و شرایط غیررقابتی، برای اقدامات خود به شبکه‌های اجتماعی اقامتی همچون «کاوچ‌سرفینگ» رو بیاورند. رونق این شبکه‌های اجتماعی و مطرح بودن نام ایران در آنها به خوبی گویای عدم موفقیت هتل‌های ایران در جذب گردشگر است. هرچند این شبکه‌ها با ارتباط مستقیم میان میزبان و میهمان منجر به آشنایی گردشگران با فرهنگ راستین (و نه نمایشی) ایرانیان می‌شوند، جدای از مباحث امنیت گردشگر، میزبان و حتی کشور ایران در این شبکه‌های اجتماعی، بحث حذف درآمد اقامتی از چرخه گردشگری کشور نیز مطرح است.

 


اقامتگاه‌های بوم‌گردی و رشد صنعت هتلداری ایران
حلقه گمشده این روزهای گردشگری ایران در اقامتگاه‌های بوم‌گردی نهفته است. این اقامتگاه‌ها هم به شکل رقابت‌ناپذیری ارزانند، هم تجربه‌ای بکر و دوست‌داشتنی را برای گردشگران رقم می‌زنند و هم برخلاف هتل‌ها که بسیاری از آنها در حریم میراث طبیعی و تاریخی به سر می‌برند، به حفظ میراث طبیعی و فرهنگی زنده کشور کمک می‌کنند. تجربه اغلب گردشگران نشان داده است که به دلیل کوچ بودن کسب و کار این اقامتگاه‌ها نه تنها لطمه‌ای به صنعت هتلداری کشور وارد نمی‌شود، بلکه با توجه به پیشرو بودن این اقامتگاه‌های کوچک و سنتی در گردشگری نوین عملا باعث پیشرفت هتلداری کشور نیز شده‌اند. بررسی وب سایت‌های این اقامت‌گاه‌ها، امکانات آنلاین و حضور فعالشان در شبکه‌های مجازی به خودی خود در این زمینه گویاست و همه این‌ها در شرایطی رخ داده  که سازمان متولی گردشگری کشور کمترین توجه و مهر را به این اقامتگاه‌ها ابراز داشته است. شاید به این دلیل ساده که برای راه‌اندازی این اقامتگاه‌ها از پروژه‌های ساختمانی چندمیلیاردی خبری نیست و در پی آن، برخی نهادها و سازمان‌ها نیز از منافع اقتصادی مستقیمی در آن بهره‌مند نمی‌شوند؛ نگاهی که البته بی‌اندازه کوته‌نگرانه و به دور از هرگونه دوراندیشی در صنعت گردشگری کشور است.

 

آسیب شدید تحریم‌ها به زیرساخت‌های گردشگری
تحریم‌ها علاوه بر آسیب به زیرساخت‌های گردشگری، ریسک سرمایه‌گذاری در کشور را نیز بالا برده بودند و افزون بر این، تحریم بانکی باعث شده بود گردشگران نیازمند حمل تمام پول مورد نیاز خود به صورت نقدی باشند. موضوعی که بسیاری از گردشگران را از سفر به ایران منصرف می‌کرد. تقریبا تمامی راهنماهای مکتوب و آنلاینی که برای سفر به ایران نوشته شده است بارها و بارها بر این نکته تاکید کرده‌اند. جمله «همه پول موردنیازتان را نقد به همراه داشته باشید» در آغاز و پایان و میانه‌های هر منبع راهنمای گردشگری به ایران از جمله کتاب Lonely Planet پررنگ شده است. در توضیح این جمله هم آمده است که شرکت‌های معتبر جهانی ارائه دهنده خدمات بانکی و به ویژه کارت‌های اعتباری، در ایران شعبه ندارند. البته در هیچ یک از این راهنماها اشاره نشده  که دلیل عدم حضور شرکت‌های معتبر جهانی تحریم‌های بانکی علیه کشورمان بوده است.



تامین امنیت مالی گردشگر خارجی
نبود زیر ساخت‌های مجازی از دیگر عوامل پیشرفت نکردن صنعت گردشگری خارجی به شمار می‌رود. این نوع زیرساخت سیستم‌های بانکی و موسسه‌های توریستی که خدمات الکترونیکی ارائه می‌دهند را شامل می‌شود.  محمدرضا لعلی، کارشناس امور اقتصادی و گردشگری در این باره توضیح می‌دهد: «این موسسات به صورت اینترنتی از کشور مبدأ کارهای جذب توریسم، رزرو هتل، اخذ ویزا، تهیه بلیت و ... را انجام می‌دهند و آنها را به مقصد می‌آورند و سپس با برگزاری تور، آنها را در سطح شهر می‌گردانند، اما چنین موسسه‌ای در ایران وجود ندارد و موسساتی که الان فعالیت می‌کنند، معکوس عمل کرده و از ایران به کشورهای دیگر توریست ایرانی می‌فرستند.» او با بیان اینکه سیستم بانکی ایران گردشگر را دچار مشکل می‌کند، درباره زیرساخت‌های بانکی می‌گوید: «برای یک گردشگر خارجی ابتدا امنیت جانی و سپس امنیت مالی اهمیت دارد. خب امنیت جانی که در ایران هست، اما آیا سیستم‌های بانکی ایران می‌تواند پاسخگوی نیاز آنان باشد؟ مسلم است که نه؛ چون آن گردشگر خارجی به خاطر تحریم‌ها نمی‌تواند از کارت اعتباری خود در ایران استفاده کند. متاسفانه ایران از نظر شاخص بانک الکترونیک یا همان ATM در بین 149 کشور، رتبه ۱۴۹ را دارد، لذا با این تفاسیر گردشگر مجبور می‌شود به صورت نقدی دلار حمل کند و این کار باعث نداشتن احساس امنیت در آنها خواهد شد و این احساس گردشگر را از آمدن به ایران باز می‌دارد.»


اصلاح روش‌های سنتی آژانس‌های مسافرتی در دوران پساتحریم
اغلب کارشناسان معتقدند که با حصول توافق و رفع تحریم‌ها ایران با موج تازه‌ای از رونق صنعت گردشگری رو برو خواهد شد  و به دلایلی که گفته شد، این فرصت به تعهداتی همچون روزآمدسازی زیرساخت‌های بانکی صنعت گردشگری نیاز خواهد داشت.  اشکان بروج با اشاره به تاثیر توافق بر صنعت گردشگری ایران می‌گوید: «با انجام توافق، ما شاهد هجوم سرمایه‌گذاران خارجی برای سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری هستیم؛ چرا كه در حال‌حاضر بسیاری از فعالان خارجی این صنعت درحال بررسی وضعیت موجود گردشگری ایران هستند و یك سری ارتباطات با هتل‌ها و ایرلاین‌ها برقرار كرده‌اند كه با انجام توافق فضای صنعت گردشگری ایران رقابتی خواهد شد.» با این حال، بروج نیز ضرورت به‌روزرسانی زیرساخت‌های کشور را یادآور می‌شود و می‌گوید: «باتوجه به اینكه با توافق، تحریم‌های بانكی ایران نیز برداشته می‌شود و می‌توان به‌صورت آنلاین تمامی پرداخت‌ها را انجام داد، متاسفانه از آنجایی كه بسیاری از آژانس‌های گردشگری در ایران به‌صورت سنتی اداره می‌شوند، با لغو تحریم‌ها به مشكل بر‌می‌خورند؛ چرا كه در آن زمان گردشگران بدون واسطه می‌توانند به‌صورت آنلاین پرداخت‌هایشان را انجام دهند و دیگر نیازی به آن آژانس‌ها نخواهند داشت. به اعتقاد من، آژانس‌های مسافرتی سنتی می‌توانند در این زمان باقی‌مانده، كارهای خود را به‌روز كنند تا از این گردونه عقب نمانند.» موضوعی که البته علاوه بر آژانس‌ها باید از سوی دیگر فعالان حوزه گردشگری از جمله هتل‌ها و اقامتگاه‌ها  مورد توجه قرار گیرد.


یک اقامتگاه خوشه سار بوم گردی در پاسارگاد
کلبه آقامیر


کلبه آقامیر که یک اقامتگاه بوم‌گردی در سعادت‌شهر پاسارگاد است، چندین پروژه از جمله راه‌اندازی باغ ایرانی حقوق‌ بشر در نزدیکی مزار کوروش و کمپین حمایت از خرس قهوه‌ای را پیش می‌برد. این کلبه که در آن امیر میری، خانه پدری خود، یعنی آخرین خانه با شمایل قدیمی در سعادت‌شهر را بازسازی و به شکل قدیم حفظ کرده و در آن از گردشگران منطقه پذیرایی می‌کند، اکنون صاحب باغچه کوچک حقوق بشر است و زیر سقف یکی از اتاق‌های دلنشین،گردشگران نقش خرس قهوه‌ای و پرچم کشورهای جهان را بر دار قالی گره می‌زنند.


خانه کاهگلی
میان دو خانه امروزی نشسته است بادیوارهای کاهگلی و در چوبی و کوبه‌ای بر در. از در که بگذری به خنکای سایه هشتی ،قدم می‌گذاری و بعد از پیچ کوچکی حتما چند ثانیه‌ای را در چارچوب دیوارها ساکت و مبهوت به جا می‌مانی. حیاطی کوچک، واقعا کوچک، و زیبا  دلنشین، واقعا زیبا و دلنشین، پیش روی توست. با حصیری که به گوشه حیاط سایه افکنده و حوضی آبی رنگ که در آن ماهی قرمزها  شنا می‌کنند. به دیوار اتاقکی نردبانی تکیه داده شده و بر بام اتاقک مرغ و خروس‌ها نگهداری می‌شوند. دو اتاق بالاخانه هم هست که با پله‌هایی از میان دیوارهای کاهگلی می‌گذرند و از میان پنجره‌های چوبی گردشگران را به سایه روشن خانه ایرانی مهمان می‌کنند. اینجا کلبه «آقامیر» سعادت‌شهر پاسارگاد است و به تازگی سه درخت جلوی در آن کاشته شده است. اینها اولین درختان باغ ایرانی حقوق بشرند.

 

باغچه مهریه
باغچه حقوق بشر محوطه کوچکی است که جلوی کلبه حقوق بشر (کلبه آقامیر، واقع در سعادت شهر) قرار گرفته و فعلا درختان به صورت موقت در آنجا کاشته می‌شوند تا زمینه برای انتقال آنها به باغ اصلی (باغ حقوق بشر)
فراهم شود. اولین درختان با همت خانواده میری و خانواده مهشید علوی از اعضای انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان تهران و آرش صادق زاده (صاحب سایت گردشگری Trip to Persia) کاشته شد. مریم سلیمانپور بانویی است که زمین مهریه خویش را برای ایجاد باغ هدیه داده است.

 

فرش گردشگر
باغ ایرانی حقوق بشر تنها پروژه اقامتگاه بوم‌گردی آقامیر نیست. فرشی با هزاران گره نیز توسط گردشگران خارجی و طرحی از خرس قهوه‌ای بافته می‌شود تا یادگاری از گردشگران منطقه پاسارگاد باقی بماند. امیر میری، مالک کلبه آقامیر پاسارگاد در این باره می‌گوید: «این فرش در اندازه ۸۰ در ۱۰۰ سانتی‌متر توسط توریست‌هایی که به کلبه آقامیر می‌آیند، بافته می‌شود.نخ‌های به کار رفته در آن پشم خالص است و در حاشیه آن نقش پرچم کشورها نیز وجود دارد. دور تا دور فرش، گل قالی‌های قدیمی است که به آن پنجه خرس می‌گویند. با این کار هم قالی با طرح‌های پنجه خرس احیا می‌شود و هم گردشگران در بافت آن مشارکت دارند.» طرح وسط قالی نقش خرس قهوه‌ای است که پاسارگاد محل زندگی آن است و کسی حق تعرض به محدوده او را ندارد. برای حمایت از این نوع خرس کارزاری هم راه‌اندازی شده که با عنوان «خرسی» به حمایت از این نوع خرس می‌پردازد. به این ترتیب گردشگران کلبه آقامیر پس از آموختن نحوه گره زدن قالی، چند گرهی برای خرس قهوه‌ای می‌بافند، از آنان عکسی به یادگار گرفته می‌شود و در دفتری که به این کار اختصاص داده شده نیز اسم و جملاتی از آنان ثبت می‌شود.

 

 

 

یک اقامتگاه؛ خوشه سار  بوم گردی در کاشان
خانه نقلی

خانه نقلی در کاشان در سال 1379 توسط آقای مهندس کیارش اقتصادی خریداری، احیا و مرمت شد تا اینکه در سال 1386 به آقای رضوانیان و خانواده اش که در آن زمان معلم دوره ابتدایی بودند انتقال یافت. ایشان به همراه خانواده شان با ترک آپارتمان و انتخاب زندگی در بافت کهن تجربه ای جدید آغاز کردند. ایشان ضمن زندگی در خانه نقلی، در چند اتاق دیگر از میهمانان ایرانی و خارجی در قالب اقامت و غذا و گشت بومی پذیرایی و به ارائه خدمات در قالب مفهومی با عنوان گردشگری بومی پرداختند. در سال 1388 مالک خانه دیوار به دیوار خانه نقلی تصمیم به تخریب و نوسازی خانه اش گرفت. این اتفاق باعث می شد تا حریم و زیبایی خانه نقلی مورد تهدید قرار گیرد. همین امر موجب شد تا خانواده رضوانیان تصمیم به خرید، مرمت و تجهیز خانه جدید بگیرند تا یک خانه تاریخی را از خطر تخریب نجات دهند. این خانه با نام خانه تاریخی رضوانیان نقشه برداری و در نوبت ثبت ملی در سازمان میراث فرهنگی قرار دارد. خانه تاریخی نقلی با مساحت 198 متر به عنوان کوچک ترین خانه با هویت و معماری قاجاری و بومی به شماره 10255 ثبت ملی شده است و دارای بادگیر، ایوان، سرداب و دو حیاط کوچک با هشت اتاق و نیز خانه تاریخی رضوانیان دارای ایوان، آشپزخانه، غذاخوری، سرداب و حوض و حیاط با هفت اتاق است که هم اکنون مجموعه اقامتگاه بوم گردی نقلی دارای 14 اتاق با ظرفیت 40 نفر برای اقامت بومی آماده میهمان نوازی از شما سروران گرامی است. میهمانان در زمستان در اتاق های کرسی دار و در تابستان در حیاط و ایوان اقامت و با غذاهای بومی و محلی منطقه توسط سرکار خانم احتساب که مادر همسر آقای رضوانیان است پخته و پذیرایی می شوند.چای و دمنوش آتشی، پخت نان هیزمی، دوچرخه سواری در بافت تاریخی، اینترنت رایگان، پارکینگ اختصاصی و کتابخانه و حتی مشارکت در پخت غذا و چیدن سفره خدماتی است که به میهمانان خانه نقلی ارائه می شود. خونه نقلی به عنوان یکی از اعضای خوشه سار بوم گردی ایران و اهالی آن که کارشناسان رشته های جهانگردی و توریسم و زبان خارجه هستند در کنار هم سعی دارند با رعایت قوانین در جهت حفظ هویت و در راستای فرهنگ بومی و توسعه پایدار و احترام به جامعه محلی الگویی برآمده از همین بوم و بر را در زمینه صنعت، فرهنگ و توریسم ارائه کند.

 

 

 

یک اقامتگاه؛ خوشه سار بوم گردی در دشت کویر
بارانداز طباطبایی

فرحزاد، خفته در میان رمل‌ها، آخرین روستای مسکونی پیش از دشت کویر است که در دهه ۱۳۲۰ خورشیدی با ساختن دوازده خانه که به نیت دوازده امام بنا شده است. پس از این تا کیلومترها، کویر است. بی دلیل نیست که آن را آخر دنیا بنامیم. پس کوله بارتان را بر زمین بگذارید، ماشین هایتان را در میدانگاه، پارک کنید و از فرصت همنشینی با کویرنشینان بهره ببرید. در قدیم به محلی که کاروان‌های شتر برای استراحت یا شب مانی بار می‌انداختند یا بار به زمین می‌گذاشتند، بارانداز می‌گفتند. این محل ممکن بود اتاق، کاروانسرا، چاه آب و یا وسط بیابان بدون هیچ سرپناهی باشد. اقامتگاه سنتی بارانداز(یک و دو) دو تا از این خانه ها هستند. بارانداز یک، خانه پدری برادران طباطبایی است که از سال ۱۳۸۵ به اقامتگاه تبدیل شده است. کمی بعد بارانداز دو( بزرگ ترین خانه محلی روستا) نیز پس از مرمت و بازسازی به بهره برداری رسید.سبک معماری باراندازها برگرفته از معماری درون گرای روستا های کویری است و با خشت و کاه گل ساخته شده است. باراندازها به صورت خانوادگی اداره می شود و محل زندگی خانواده طباطبایی شهر جندق در ۴۵ کیلومتری روستای فرحزاداست بنابراین برای اقامت در بارانداز باید از پیش، هماهنگی و رزرو انجام شود. بارانداز یک، پنج اتاق و بارانداز دو، هشت اتاق دارند. ظرفیت اتاق ها متفاوت است و بیشینه ظرفیت اتاق ها ازپنج تا۱۲ نفر است. هر دو بارانداز ایوان شاه نشین، باغچه، سرویس بهداشتی ایرانی و فرنگی و حمام دارند. همچنین در هر دو بارانداز منقلی برای روشن کردن آتش و پذیرایی با چای آتشی وجود دارد. در محل ورودی بارانداز یک، مکانی برای نشستن دور آتش و مراسم آتشونی ایجاد شده است که در همین جا، آبگوشت معروف «لاخُلی» در زیر آتش پخته می شود.هاشم طباطبایی سال ها پیش در پی دلتنگی پدر که خانه قدیمی خود در فرحزاد را رها کرده و به جندق رفته و در آنجا زندگی می کند و نگران از بین رفتن خانه و زندگی خود در فرحزاد است کمر همت می بندد و خانه پدری خود را به اقامتگاه زیبایی مبدل می کند که هم مخارج خانواده و اطرافیان را تامین کند هم به قول خودش دعای پدر پیر را به دنبال
داشته باشد.حاصل آن٬ دو بارانداز زیبا با معماری درونگرای خانه های محلی کویری با طاق های ضربی و دیوارهای کاهگلی در دل کویر است که حالا مامن گرمی برای کویرنوردان و طبیعت گردان ایرانی و خارجیست که به قصد دیدن کویر زیبا کیلومترها راه می پیمایند.

 

 

یک اقامتگاه ؛خوشه سار  بوم گردی در برزک
کلبه روحانی

بیرون، بر کوه‌ها و انبوه درختانی که از پنجره سبز چوبی پیداست، رنگ‌های سبز و زرد و قرمز پاییزی در میان مه نشسته باشد و در حالی که تو نشسته باشی زیر کرسی و ذره ذره شربت سنتی عرقیات منطقه یا دمنوشی داغ را مزه مزه کنی و گرم گفت‌وگو با دوستان و خانواده باشی.پله‌هایی که از دم اتاق پایین می‌رود تو را ببرد به سرایی از دوره صفوی با طاق‌هایی قدیمی و دیوارهایی کاهگلی اما زیبا و تر و تازه که در میانه یکی از آنها شعله‌ای در شومینه‌ای کوچک اما گرم می‌رقصد. دور تا دور اتاق کوزه‌ها و کاسه‌های قدیمی، دولابچه‌ها و رف‌های خیال‌انگیز باشد و یک سوی اتاق دو تا در. یکی بالاست که با نردبان می‌توان به آن راه یافت و به چله‌خانه‌ای رفت که راه ارتباطش با بیرون به روزنه‌ای محدود است تا راه ارتباط با درون را باز کند و دیگری به پستو راه دارد؛ اتاقی امن و آرام که از همه سو با خانه احاطه شده است و دورتادورش از جهان بیرون فاصله گرفته است. یک اتاق دیگر هم هست که نقاشی شده و پنجره‌هایی رو به کوچه کاهگلی روستایی دارد. اینها نه رویای یک نویسنده رمان‌های تاریخی که گوشه‌هایی از زیبایی‌های خانه «خانه برزک» یا همان «خانه روحانی» است که چند سال پیش ویرانه‌ای بود و اکنون به اقامتگاهی برای مسافران عاشق طبیعت و تاریخ بدل شده تا یک شب زندگی آرام ایرانی را آنگونه که در سال‌های دور در این سرزمین رایج بود تجربه کنند. برزک منطقه‌ای ییلاقی در ۴۰ کیلومتری غرب کاشان است.با تپه شنی‌های معروف کویر کاشان یک ساعتی بیش فاصله ندارد اما کوهستانی و سرسبز است. کوچه‌هایش از میان باغ‌های انبوه می‌گذرد و کوه‌های ستبر و زیبا دورتادور افقش را احاطه کرده‌اند. برزک، چندین چشمه، منطقه حفاظت شده دیدنی حیات وحش، یک غار تاریخی، تپه‌ قلعه‌ای باستانی و یک خانه موزه بسیار دیدنی هم در بافت تاریخی خود دارد. مهمانان خانه روحانی با نوشیدنی و غذای بومی، کرسی گرم و کتاب، پذیرایی می‌شوند تا تجربه‌ای به یادماندنی از زندگی به شیوه کهن ایرانی در یادشان بماند.

 

 

* ویژگی های اقامتگاه‌های خوشه‌سار بومی
یک بنای بومی را مرمت کرده و از آن استفاده می‌کنند.
 با نوشیدنی‌ها و خوراک‌های محلی پذیرایی می‌کنند.
از چیدمان داخلی سنتی استفاده می‌کنند.  
فرهنگ و آیین‌های مردم محلی را معرفی می‌کنند.
در امور روزمره از وسایل تجدیدپذیر استفاده می‌کنند.
بین جامعه محلی و گردشگران تعامل ایجاد می کنند.  
هنرهای دستی و صنایع خاص منطقه را معرفی می‌کنند.

 

 


*لیست اقامتگاه‌های خوشه سار  بومگردی
نورخونه در روستای قلعه بالا، در حاشیه دشت کویر و ۱۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شاهرود و در ۲۴ کیلومتری منطقه بیارجمند قرار دارد. این روستا نزدیک‌ترین روستا به پارک ملی توران،بزرگ‌ترین منطقه حفاظت شده خاورمیانه است که در آن گونه‌های نادری مانند یوزپلنگ و گور ایرانی زندگی می‌کنند. چوپانی و رصد ستارگان در آسمان شب را اینجا در کنار ما و در نورخونه تجربه کنید. جاده شاهرود - سبزوار، شهرستان بیارجمند، روستای قلعه بالا  تلفن:  

۰۹۱۲۴۷۹۸۶۵۳

کاروانسرای پاسنگان در مسیر جاده قدیم قم –  کاشان قرار دارد. این  کاروانسرا متعلق به سده ۱۳ (ه. ق) است  که در آن اتاق مسافران حذف شده و دالان هایی که به جای اصطبل به کار رفته، هر کدام شامل دو مدخل است.
کاروانسرای تاریخی پاسنگان با 2500متر مربع مساحت به صورت مربع و چهار ایوانی بنا شده که در چهار گوشه آن، چهار برج نیم دایره با نمای تزیینی به چشم می خورد. در طرفین ورودی این کاروانسرا ۱۰ طاق نمای تزیینی نیز بنا شده است و دارای شش اتاق، ۱۶ ایوانچه، حیاط، اتاق نگهبانان و محل نگهداری حیوانات است، در خارج از کاروانسرا دو آب انبار قدیمی قرار دارد. تمامی بخش های این کاروانسرا از آجر ساخته شده که روی پایه ای مرکب از سنگ‌های بزرگ قرار گرفته است. همه حجره‌ها، چه حجره‌های بیرونی و چه حجره‌های داخلی در ارتفاع ۱۲۰ سانتیمتر  از کف زمین اصلی بنا شده اند. دو حجره دیگر هم در دو طرف ایوان ورودی کاروانسرا قرار دارد که هم از ایوان و هم از حیاط، ورودی دارد که از آنها احتمالا برای سکونت نگهبانان و سرایداران کاروانسرا استفاده می شده است. با توجه به قرار داشتن این کاروانسرا در مسیر کویر مرنجاب و آماده بودن امکانات رصد ستارگان برای گردشگران، علاقه مندان به نجوم می‏توانند در این مجموعه، ستارگان را رصد کنند. ایجاد سفره خانه سنتی، محلی برای برگزاری مراسم و آیین‌های مذهبی، فرهنگی، هنری و جشنواره‌های کشوری، ایجاد اماکن اقامتی و پایگاه پرنده نگری از جمله امکانات و خدماتی است که در این کاروانسرا فراهم شده است.قم، کیلومتر ۲۰ جاده قدیم قم - کاشان تلفن: ۰۹۱۲۳۴۵۱۸۱۲

 

خانه بوتیمار معروف به خانه‌ حاج سید جواد تاج زاد، در مرکز  بافت تاریخی روستای قهی با قدمت ۳۵۰ سال و با سبک قاجاری در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این بنا، ۱۴۰۰ مترمربع و دارای عناصر معماری بومی کویر همچون حیاط مرکزی، ایوان، بالاخانه، هشتی و…   که شامل سه حیاط مستقل در همسایگی یکدیگر و ۱۴ اتاق با گنجایش سه الی پنج نفر است.  هنگام مرمت این خانه، پرنده‌ای به نام بوتیمار در مسیر مهاجرت خود در اثر خستگی سقوط کرد و مدتی میهمان این خانه شد.به همین دلیل خانه بوتیمار  به این نام، نام گذاری شده است. اصفهان، شهرستان کوهپایه، روستای قهی تلفن:  ۰۹۱۲۱۰۱۳۰۳۷ سایت:  Bootimar.com

 

اقامتگاه چاپاکر با قدمت 50 سال، یک سازه خشتی است با حیات مرکزی، حوض و چرخ چاه و بادگیر و شومینه. چاپاکرا، نام محله ای بوده که خارج از حصار تاریخی شهر قرار داشت و گاو چاهی داشته که به علت قرارگیری دیواری کوتاه در کنار گاو چاه آن را چاپاکر (به معنای چاه پای دیوار کوتاه) نام گذاری کرده‌اند و این خانه نیز چاه آن، پای دیوار است و از جمله اولین خانه‌هایی است که در ورزنه تیرآهن وارد آن شده و دارای ظرفیت شش خانوار پنج نفره است. این خانه توسط رضا خلیلی ورزنه که از دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست ورزنه است، خریداری و مرمت شده و فقط به عنوان اقامتگاه  استفاده می شود. با اسکان در این خانه گردشگران می توانند یک شب زندگی در خانه‌های خشتی و سنتی مناطق بیابانی ایران را همراه با غذای سنتی تجربه کنید و با خوابیدن در حیات خانه به آسمان رویایی و پر ستاره کویر در فصل تابستان لذت ببرند. اصفهان، ورزنه، برج کبوتر خانه، خیابان شهید باقری، مقابل دبیرستان فردوسی، اقامتگاه سنتی چاپاکر تلفن: ۰۹۱۳۲۰۳۰۰۹۶سایت: varzanehmiras.ir

 

 

آتشونی
اصفهان، خور و بیابانک، روستای گرمه
تلفن: ۰۳۱۴۶۳۴۸۱۵۶
ایمیل: Maziyar@Ateshooni.com
سایت: ateshooni.com

خونه گلی یک ساختمان دو طبقه زگالی است که با چوب و کاهگل در باغی به مساحت  هفت هزار متر مربع ساخته شده و ابعاد آن 10 در 10 متر مربع است. سقف آن از سفال های دست ساز گیلان است. بسیاری از مصالح به کار برده شده در ساخت خونه گلی بازیافتی هستند. فضای داخلی خانه  در طبقه همکف یک آشپزخانه، یک اتاق 20 متری و یک دوش آبگرم و سرویس ایرانی وجود دارد. این طبقه با یک پلکان چوبی به طبقه بالا راه دارد که در آن یک اتاق بزرگ تر و یک ایوان بزرگ جنوبی با چشم انداز جنگل و مراتع گلیجان تنکابن و ییلاقات منطقه وجود دارد. بسیاری از دکوراسیون خانه سنتی است، به طور مثال برای پوشش کف خانه از گلیم و نمد دست ساز چلاسر و جواهرده و دیگر نقاط ایران استفاده شده است و دور دیوار کاهگلی با حصیرهای 50 ساله بندر انزلی پوشیده شده اند. در خونه گلی میز غذاخوری، تخت خواب، تلویزیون و یا رادیو و حتی تلفن وجود ندارد. موبایل در خانه گلی آنتن می دهد. غرفه ای برای سوغات خونه گلی در طبقه پایین در نظر گرفته شده است که میهمانان می توانند چای مرغوب شمال، چادر شب و دیگر صنایع دستی را خریداری کنند.
 جلاسر، شهسوار
تلفن: 09371501993، 09112910700
سایت: khoonegeli.com