چاپ

متن و عکس احسان ناجی
تنظیم  گردشگر

 

اولین صعود شبانه ام به کرکس را هرگز از یاد نمی‌برم. حالا سال‌ها گذشته و بارها و بارها صعود به کرکس را تکرار کرده‌ام، ولی حال و هوای آن روز هنوز با من است و به همین دلیل هم هر سال اواسط ماه مبارک رمضان باز برای اجرای آن لحظه‌شماری می‌کنم. این بار ساعت 4 عصر روز پنجشنبه یازدهم تیرماه از اصفهان به سمت روستای کشه حرکت می‌کنیم. جاده قدیم نطنز، مخصوصا در این فصل جاده‌ای گرم و بیابانی و طاقت فرساست ولی زمانی که  به سمت روستای کشه می‌پیچیم. نسیم خنک و هوای مطبوع همه خستگی را از تن‌مان بیرون می‌برد. دیگر از مرغداری سابق خبری نیست و حالا یک مجتمع با امکانات تفریحی و رفاهی و ویلا، کوهپایه کرکس را در اختیار گرفته و باید برای ورود به آن با خودرو، ورودیه پرداخت کنیم. نمی‌دانم واقعا هوا خنک است یا در برابر هوای اصفهان که خیلی گرم است ما احساس خنکی داریم! باید نیم ساعتی راه رفت تا به درخت‌های گردو رسید. سکوت و هوای خوب این پیاده‌روی را لذت‌بخش می‌کند. به جایی که به درخت گردو معروف است می‌رسیم؛ دشتی بسیار زیبا که چهره بدون برف آن برای ما که زمستان آن را دیده‌ایم، چهره‌ای کاملا مغموم و درهم شکسته است! حالا باید قدم در راه پاکوپی گذاشت که طی سال‌های متمادی قدمگاه بسیاری‌ها بوده. کم‌کم نور خورشید محو می‌شود و دره تاریک. در میان همهمه جانداران محیط به پناهگاه می‌رسیم. برای رسیدن به این مقصد اول، دو ساعت راه پیموده‌ایم. یک شیب تند در میانه راه نفس خیلی‌ها را به شماره می‌اندازد، اما مشکلی نیست و می‌توانیم راه را ادامه دهیم. به وقت افطار رسیده‌ایم. همانطور که تشنگی از سر و رویمان می‌بارد، کنار پناهگاه می‌نشینیم و زیر نور ستاره‌ها افطار می‌کنیم. داخل پناهگاه شلوغ است و همهمه عجیبی به گوش می‌رسد. دو ساعتی در پناهگاه استراحت می‌کنیم و با طلوع ماه کامل قدم به راه قله از مسیر تابستانی می‌گذاریم. اول باید دره با شیب زیاد را رد کنیم و خب این دو ساعتی طول می‌کشد. ولی از حق نگذریم، پیمودن دره زیر نور ماه، خستگی به تن آدم نمی‌گذارد. بعد از یک ساعت و نیم، به خط الراس می‌رسیم که همیشه یا نسیم دل‌انگیزی دارد و یا بادی شورانگیز. سهممان این بار نسیم است و قله هم مانند میلیون‌ها سال قبل، قد برافراشته و به عمر کوتاه آدمیان لبخند می زند. دیری نمی‌پاید که قله ما را در بر می‌گیرد و منظره اطراف مانند همیشه مبهوتمان می‌کند. چند عکس یادگاری می‌گیریم و رهسپار پناهگاه می‌شویم. شیب زیاد است و باید آرام حرکت کنیم. نمی‌دانم چرا همیشه تصویر روزهای برفی دره جلوی چشمانم ظاهر می‌شود. به پناهگاه که می‌رسیم شلوغی دوچندان شده و کم‌کم حاضرین برای خوردن سحری آماده می‌شوند. ما هم کنار پناهگاه زیرانداز کوچکی پهن می‌کنیم و آماده خوردن سحری می‌شویم. هنگام اذان حال و هوای پناهگاه، مانند کارخانه‌ای است که یک دفعه از کار می‌ایستد و همهمه  در سکوت و صدای اذان محو می‌شود. وقت رفتن است باید قبل از گرم شدن هوا مسیر برگشت تا خودرو را بپیماییم. دو ساعت دیگر را ادامه می‌دهیم. خورشید که طلوع می‌کند ما هم به اصفهان رسیده‌ایم و مزه خوب یک سفر شبانه به قله کرکس و کوهپیمایی زیر نور ماه زیر دندانمان می‌ماند.

 


کوهنوردی با کرکس‌ها
رشته کوه کرکس از کوه‌هاي مرکزي ايران به شمار مي‌رود و پهنه‌اي به وسعت 3400 کيلومترمربع را زير پوشش قرار داده که در جهت شمال غربي- جنوب شرقي امتداد يافته است. اطراف این کوه را در سمت شمال غربی، شهرستان کاشان، در جنوب شرقی، شهرستان نطنز، در شرق آن، شهرستان برخوار و میمه و در سمت غرب، شهرستان اردستان احاطه کرده‌اند. قله كركس به ارتفاع 3910 متر، بخشی از رشته کوه‌های مرکزی ایران، مهمترين کوه شهرستان نطنز (در استان اصفهان) به شمار می‌رود. وجه تسميه نام اين كوه به خاطر وجود كركس‌هاي كوچكي است که همچون باز شكاري بر فراز دامنه آن در پروازند.

 

کرکس برف‌پوش
کوه کرکس حاصل گدازه‌هایی است که از راه شکاف‌های موجود در سطح زمین به بیرون راه یافته‌اند. سطح زیر پوشش کوهستان کرکس در استان اصفهان بالغ بر 300 هزار هکتار است که 98 هزار هکتار آن به عنوان منطقه شکار ممنوع انتخاب و اعلام شده‌است. قله‌های کوهستان کرکس به علت ارتفاع زیادی که دارند تقریبا در نیمی از سال پوشیده از برف بوده و منبع اصلی چشمه‌های متعددی است که در دامنه‌های این کوهستان جریان دارند. اما ميزان بارندگي سالانه آن بين 200 تا 300 ميليمتر است كه اين کوهستان را در شمار مناطق خشک تا نيمه خشک قرار داده است. از كوهستان كركس رودهايي كه اغلب خشك رودي بيش نيستند، سرچشمه مي‌گيرند و سرچشمه بیشتر رودهاي منطقه تا اوايل تير ماه خشک مي‌شوند.

 

مسیر متداول صعود
اگر خواستید از مسیر جنوبی (کشه) بروید. باید راه طرق‌رود را که در فاصله 25 کیلومتری نطنز است در پیش بگیرید. تا كشه كه آخرين آبادي در مسير است، 5 كيلومتر فاصله است. از كشه به طرف چشمه اصفهاني‌ها كه در مجاورت یک مرکز توریستی (مرغداري سابق) است مي‌رويم و بعد از چشمه در راه مالرو به طرف شمال رفته، تا به چشمه لياسن برسيم كه تا اينجا شيب راه کم است. از مشخصات اين چشمه درختان گردو است، از اينجا به بعد شيب تند مي شود. در مسير بايد از كنار آبشار بگذريم با پشت سر گذاشتن آبشار پناهگاه نمايان مي شود. پناهگاه کرکس در سال 1384 به همت هیات کوهنوردی استان اصفهان ساخته شده است و تنها پناهگاه موجود در منطقه كركس است. پناهگاه كركس شامل سه اتاق و يك سالن بزرگ است كه گنجايش دست كم 60 كوهنورد را دارد. اتاق‌هاي تميز، چشمه در كنار پناهگاه و سرويس بهداشتي از امكانات ديگر پناهگاه كركس هستند. مسوول پناهگاه آقای محمد حوض ماهی، فارغ‌التحصیل رشته تربیت بدنی از دانشگاه اصفهان است که از بعدازظهر چهارشنبه تا جمعه شب در آنجا حضور دارد. برای صعود در روزهای دیگر هفته و استفاده از پناهگاه، باید قبلا با هیات کوهنوردی استان اصفهان هماهنگی لازم صورت بگیرد. البته جان‌پناه فلزی و قدیمی کرکس کمی بالاتر از پناهگاه جدید هنوز قابل استفاده است. بعد از پناهگاه كه چشمه‌اي روبروي آن دائما جريان دارد، راه مالرو با شيبي تند در كنار شن اسكي ادامه مي‌يابد تا به آسمان گدار مي‌رسد و قله نمايان مي‌شود. راه بازگشت هم از شن اسكي است.


همراه با گراز و آهو در کرکس
دامنه‌های کرکس به دلیل وجود منابع آب کافی و نیز اعتدال شرایط اقلیمی و رویش انواع گیاهان مرتعی، زینتی و تجاری در ردیف مراتع نسبتا خوب منطقه و کشور محسوب می‌شوند. پوشش گیاهی منطقه بیشتر شامل گیاهان بوته‌ای (انواع گندمیان، درمنه، گون، گیاهان دارویی و …) و درختچه‌هایی است که به صورت پراکنده دیده می‌شوند. موقعیت جغرافیایی و شرایط زیستی منطقه کرکس به گونه‌ای است که امکان وجود انواع جانوران وحشی اعم از خزندگان، پرندگان و پستاندارانی نظیر کل و بز، قوچ و میش وحشی، آهو، گراز (خوک وحشی)، گرگ، شغال، روباه، کفتار، گربه وحشی، پلنگ، تشی، پایکا (نوعی موش صحرایی که در ارتفاعات زندگی می‌کند) و غیره در آن وجود دارد.


مسیر آبشارها و سپیدار بلند
این مسیر از نطنز شروع مي‌شود. كه بايد از جنب هتل سرابان به روستاي طامه در غرب نطنز برويم. اين جاده حدود 4 كيلومتر است از طامه به طرف باغ‌هايي كه در غرب ده به نام دراش هستند مي‌رويم در اينجا دو دره وجود دارند؛ «پاپول» كه در امتداد باغ‌هاي ده و در کنار آبشار زيبايي قرار دارد و «پاكدار» كه در جنوب باغ‌هاست و مسير از اين دره شروع مي‌شود و بايد تا گردنه آن برويم و سپس از كمركش كوه به طرف غرب حركت كنيم. مشخصه صحيح بودن اين مسير تك درخت سپيدار بلند است كه از كنار آن مي گذريم و سپس با گذشتن از دره‌اي فرعي به دره‌اي طولاني مي‌رسيم كه به قله منتهي مي‌شود. اين مسير بسيار زيباست آب تا يك ساعت مانده به قله جریان دارد به همین دلیل آبشارهاي متعددي در مسير دیده می‌شود. لازم به ذكر است كه آب‌هاي دره‌هاي ديگر نيز به اين دره مي پيوندند كه اين نيز صحيح بودن مسير را نشان مي دهد قسمت‌هاي آخر اين دره سنگي مي‌شود كه بايد اين سنگ‌ها را دور زد تا به قله رسيد.

 

مسیر امامزاده
پس از خروج از نطنز به میدانی که تابلوی روستای اوره را دارد می‌رسیم. بایستی به سمت کاشان مسیر را ادامه دهیم تا به جاده جدید تاسیس شده که تابلوی امام زاده سلطان گورآباد را دارد برسیم این جاده از بالای روستا اوره می‌گذرد. تا ده اوره حدود 5 كيلومتر راه دارید. با خودروی شخصی هم می‌توانید تا امامزاده سلطان گورآباد بروید. سپس مسیر را از پایین امامزاده ادامه می‌‌دهیم. دره اصلی را که همواره جریان آب بیشتری دارد ادامه می‌دهیم. حدود 30 دقيقه بعد از ورود به دره، از كنار آبشار گذشته و در انتها به يك شيب تند شني مي‌رسيم كه به قله منتهي مي‌شود. این مسیر نیز یکی از مسیرهای زیبای کرکس است.

 

مسیر دوراهی‌ها
براي رسيدن به بيدهند بعد از طي 18 كيلومتر از جاده نطنز-كاشان (جاده قديم) به پل «هنجن» مي‌رسيم از اين پل جاده فرعي دو قسمت مي‌شود كه يكي به ابيانه منتهي مي‌شود و جاده ديگر پس از گذشتن از روستاي هنجن-چيمه-لوجر به دو راهي بيدهند-فريز هند مي‌رسد كه جاده سمت چپ به بيدهند منتهي مي‌شود اين جاده تا روستاي «چيمه» آسفالت است. در «بيدهند» امامزاده‌اي واقع است كه براي شب ماندن مناسب است. از روستا به طرف جنوب مي‌رويم تا به آخر «بيشه ده» برسيم. راه صعود از اين محل شروع مي شود كه با طي كردن راه مالرو در كنار آب به دو راهي مي رسيم كه در كنار آغل سنگي ساخته شده است و با ادامه دره سمت چپ و راه مالرو به طرف جنوب و تا سرچشمه آب پيش مي‌رويم و سپس با صعود از دامنه شرقي دره به طرف جنوب شرقي ادامه مسير مي‌دهيم تا به صخره بر مي‌خوريم كه نبايد با آن درگير شد و بايد از كنار آن و باز هم به طرف جنوب شرقي حركت کنيم تا به قله برسيم.

 

 

مسيرهاي صعود قله کرکس
مسیرهای مختلفی برای صعود به کرکس وجود دارد؛ مسير جنوبي (متداول ترین مسیر صعود) از روستاي کشه آغاز می‌شود و متوسط زمان صعود بين 5 تا 7 ساعت خواهد بود. مسیر شرقی از روستای طامه می‌گذرد و  متوسط زمان صعود بين 7تا 8 ساعت است. مسيرشمال شرقي شما را از روستاي اوره حدود 6 ساعت بعد به قله کرکس خواهد رساند. مسيرشمال غربي هم از روستاي بيدهند شروع می‌شود و بعد از حدود 6 ساعت به قلعه خواهیدرسید. برای رسیدن به خط‌الراس هم دو مسیر چشمه لاعشه از طریق چشمه اصفهانی ها و مسیر گله از طامه وجود دارد.