دوشنبه, 18 آذر 1398
05:53

خانه تاریخی لطفی

 


این بنا با مساحت تقریبی 575 مترمربع در دو اشکوب بنا شده است، ورودی خانه تاریخی لطفی از طریق یک دالان در ضلع شرقی است که در انتهای آن طویل و بعد از آن مطبخ بوده است (درحال حاضر سرویس بهداشتی و آشپزخانه است). با گذر از دالان و ورود به حیاط در دو جبهه شمالی و جنوبی، اتاق های متعددی قراردارد که جبهه جنوبی باتوجه به سایه دار بودن مخصوص روزهای گرم تابستان و جبهه شمالی یا آفتاب رو مخصوص روزهای سرد زمستان است. در جبهه جنوبی ایوان کوتاه اما از سطح زمین بالاتر و در جبهه شمالی ایوان بزرگ و هم سطح حیاط است. در طبقه دوم  تعدادی اتاق ساخته شده که قبلا از آن به عنوان انبار علوفه استفاده می شده است. نوع معماری و سبک خاص اشکوب ها از ویژگی های این بنا به شمار می رود. این بنا درحال حاضر محل نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان نجف آباد است.

 


هفت برج جوی خارون
نام هفت برج جوی خارون برگرفته از قنات خواهران یا خارون می باشد که از نزدیکی برج ها عبور می کرده است. این بنای متاثر از معماری اواخر قاجار؛ شامل هشتی ورودی، اصطبل، بهارخواب، ایوان و هفت برج کبوتر به صورت منفرد است که توسط یک حصار به هم متصل شده و مجموعه ای از هفت برج و یک باغ را به وجود آورده است. هرکدام از برج های کبوتر حدود 14 متر ارتفاع دارد و در انتهای هرکدام قطار بندی گچی و لبه آجری تزیین شده است. بر فراز برج های کبوتر برجک کوچکی قرار گرفته که محل رفت و آمد کبوتران است. در میانه هر برج یک کمربندی گچی کشیده شده که علاوه بر زینت بخشی به برج باعث جلوگیری از ورود مار به داخل برج است. از این مجموعه برای فراهم کردن کود پرندگان جهت مصارف کشاورزی استفاده می شده است. تقسیم‌بندی برج‌ها در زوایا و اضلاع دیوارها، به‌علاوه سردر ورودی بنا مجموعه‌ای بی‌نظیر از برج و بارو را به‌وجود آورده است.

 

 

خانه تاریخی مهرپرور
خانه تاریخی مهر پرور با قدمت نزدیک به صد سال مربوط به اواخر قاجاریه در سال نود و دو با اعتبار سیصد و شصت میلیون تومان خریداری شد و از ابتدای سال جاری نیز کار مرمت آن با هزینه ای بالغ بر صدو پنجاه میلیون تومان ادامه داشته است.احمدی، معاون شهرسازی شهرداری در مصاحبه با خبرنگار پایگاه خبری شهرداری با اعلام این مطلب افزود:« برای تکمیل و تجهیز این اثر که اولین خانه تاریخی تملک شده توسط شهرداری نیز به شمار می آید،پیش بینی می شود نزدیک به پنجاه میلیون تومان دیگر هم مورد نیاز باشد که با بهره برداری از آن در سومین گام از طرح های عمرانی شهرداری طی هفته های آینده، فضای مناسبی جهت نگهداری و معرفی آثار تاریخی موجود در سطح شهر فراهم خواهد شد.»احمدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برنامه ریزی شهرداری جهت تملک چندین خانه تاریخی دیگر و ادامه مذاکرات با مالکین آنها بیان داشت:« از جمله امتیازات ویژه این اثر می توان به قرارگرفتن در یک موقعیت مناسب جهت تردد شهروندان و گردشگران در کنار استحکام نسبتا خوب آن اشاره کرد به طوری که در مجموع با کمترین هزینه بنای مذکور مرمت و بازسازی شد.»وی از به کار رفتن معماری خاص سه دری در نمای بنا به عنوان دیگر ویژگی شاخص خانه تاریخی مهرپرور یاد کرد و اظهار داشت:« بخش شمالی خانه شامل چند اتاق معمولی در بالا و یک شاه نشین در زیر زمین بوده و از قسمت جنوبی آن نیز ساکنان برای فصول گرم سال استفاده می کرده اند و از مجموع پانصد و چهل متر زیر بنای آن، پس از انجام عقب نشینی های لازم درحال حاضر بیش از چهارصد متر به عنوان یک موزه مردم شناسی بازسازی شده است.»
احمدی در پایان سخنان خود اضافه کرد:« با توجه به فراخوان اعلام شده از تمامی مردم خواهشمندیم نسبت به تحویل اشیای تاریخی باارزش موجود در منازل خود به سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری به عنوان متولی اداره این موزه اقدام کنند تا علاوه بر مرمت آنها، نسبت به نگهداری چنین آثاری با نام مالکان آنها در این موزه اقدامات و برنامه ریزی های لازم صورت گیرد.»خانه تاریخی مهرپرور در خیابان حضرت امام، پشت دبیرستان دخترانه هجرت قرار گرفته است.

 

پِنگ خانه:
پِنگ ظرف کوچک و پیله مانندی از جنس برنجیِ نازک بوده که در ته آن سوراخ کوچک تعبیه شده تا آب بتواند به طور ملایم از سوراخ وارد ظرف شود. این پیاله نمایشگر ساعت آبیاری بوده و از آن برای اندازه گیری مقدار آب داده شده یا گرفته شده استفاده می شده است. صاحب پنگ، مسوول تقسیم آب در محل پنگ خانه بوده است. وی در محل پنگ خانه و یا ابتدای جوی آب نشسته و برحسب مساحت باغ افراد و یا نوع کشت آنها و یا درخواست گیرنده آب، میزان آب موردنیاز را اندازه گیری می کرده است؛ به طور مثال 10 پنگ آب برابر بوده است با 10 بار ته نشین شدن ظرف پنگ. برای محفوظ ماندن از باد و سرما و گرما صاحب پنگ از محلی به نام پنگ خانه استفاده می کرده است. پنگ خانه عمارت چهارطاقی کوچکی است که دارای چهارستون و گنبدی نسبتا کوچک است و معمولا سه طرف آن باز بوده و بعضی اوقات به جز یک طرف که محل ورود است سه طرف دیگر بسته بوده است. در وسط این محل(چهارطاقی) حوضی نسبتا معمول ساخته شده که آب زراعت از یک طرف وارد و از طرف دیگر خارج می شده. حوض زیر چهارطاقی عموما پر از آب بوده است و با ته نشین شدن گل و لای آب این حوضچه، آب صاف و زلالی برای استفاده و شرب زارعان و رهگذران فراهم می شده است.

 


عصارخانه بزرگ:
عصارخانه در واقع همان کارخانه روغنگیری به سبک سنتی است که در زمان های گذشته برای تهیه روغن پیه سوزها و یا سایر روغن ها مورد مصرف در زمان خود و با استفاده از دانه های روغنی تهیه می شده است. عصارخانه بزرگ نجف آباد که به نام عصارخانه آقا شهرت دارد، قدیمی ترین و بزرگ ترین عصارخانه نجف آباد محسوب می شود و از آثار عهد شاه عباس کبیر به شمار می رود و ظاهرا در زمان شاه سلیمان صفوی گسترش یافته است و از نظر اهمیت ساختمان و سبک معماری و اسلوب بنا یکی از منحصر به فردترین ابنیه های تاریخی نجف آباد و یکی از مهم ترین عصارخانه های استان اصفهان محسوب می شود. بخش اصلی فضای عصارخانه با گنبدی مرتفع و از جنس خشت است که محل قرارگیری سنگ آسیاب است. این سنگ توسط شتر به حرکت در می آمده و دانه های روغن را خورد می کرده و تیرهای چوبی بزرگ که با فشار بر دانه های روغنی عصاره آن را می گرفته است. یکی از سنگ های این عصارخانه مزین به آیه آخر سوره مبارکه القلم به خط استاد امامی است که از لحاظ نفاست خط در نوع خود بی نظیر است و تاریخ 1094 هجری قمری سال حجاری سنگ را نشان می دهد.