چاپ

انتشارات سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان در محرم امسال (1394خ)، کتابی را منتشر کرده است با نام «محرم از نگاه گردشگران فرنگی». این کتاب، روایتگر بخش های کوتاهی از گزارش های برخی از گردشگران فرنگی است که محرم و آیین های وابسته به آن را در ایران دیده اند و در نوشته های خود به آن پرداخته اند. این روایت ها همچنین همراه شده اند با تصویرگری هایی که نقش مایه آنها از تصویرگری های کتاب های چاپ سنگی ایران دستچین شده و دوباره در ساختاری تازه به کار گرفته شده است.
محمدعلی ایزدخواستی (مدیر مرکز خلاقیت و نوآوری شهرداری اصفهان) در بخشی از مقدمه کتاب نوشته است: «متاسفانه ما در طول تاریخ، بیشتر ملتی شفاهی بوده ایم تا کتبی؛ یعنی کمتر به ثبت و ضبط مسائل خودمان دست زده ایم. از این رو، شرح آیین های عاشورایی این سرزمین، در روزگاران پیش از دوربین و حتی تا همین چندسال پیش، به همین نکات و گزارش های نقل شده در سفرنامه ها و اندک آثار دیگری که برجا مانده، محدود می شود. پس برای اینکه به "آنچه گذشت" دست پیدا کنیم، بی نیاز از سفرنامه فرنگیان نیستیم.»
نویسنده مقدمه، ضمن مطرح کردن چند سوال پیرامون چرایی مطالعه و شناخت سفرنامه های فرنگیان، در بخشی دیگر از مقدمه نوشته است: «باید بگویم که ما صاحب یکی از بزرگ ترین گنجینه های میراث ناملموس بشری هستیم، اما از جنبه های
گوناگون آن غافلیم. این میراث گرانبها، آیین های عاشورایی است که می تواند جهانیان را به خود جلب کرده و تحت تاثیر قرار دهد. هیچگاه به طور جدی به آیین های عاشورایی به عنوان فرصتی برای گفت وگو با سایر ملل، در قالب " گردشگر فرهنگی" نبوده‌ایم.» مهدی تمیزی‏، نویسنده و تصویرگر این کتاب نیز سخن را اینگونه آغاز کرده است: «از روزگاران پیشین، بیشتر گردشگران فرنگی که به ایران سفر می کردند، همچون دیپلمات ها، بازرگانان و مبلغین مذهبی، اگر زمان حضورشان با روزهای ماه محرم یکی می شد و آیین های سوگواری شیعیان را می دیدند، چنان گیرایی برای ایشان داشت که بخشی از گزارش یا سفرنامه خود را به آن اختصاص می دادند. محرم در ایران، تا به امروز نیز از نگاه گردشگران فرنگی، رویدادی دیدنی، ستودنی و درخور پژوهش است.»
تمیزی در بخش دیگری از سخن آغازین نوشته است: « اگر نبود کوشش در گردآوری و ثبت تصویرگری های کتاب های چاپ سنگی ایران از سوی برخی از فرنگیان، همچون پروفسور الریش مارزلف، چه بسا امروز باید برای از میان رفتن بخش دیگری از فرهنگ ایران زمین، افسوس می خوردیم. شایسته است، از گردشگران پژوهشگری که با نگارش، طراحی، عکاسی، گردآوری و ثبت سندها، یادگارهایی ارزشمند برجا گذاشته اند و ما را در جریان حال و روز پیشینیان مان قرار داده اند، سپاسگزار باشیم.»
مهدی تمیزی، نویسنده و تصویرگر کتاب «محرم از نگاه گردشگران فرنگی»، سال هاست که به طراحی، گرافیک، عکاسی و پژوهش مشغول است. او تا کنون 14 جایزه، 12 داوری، 11 نمایشگاه انفرادی، بیش از 40 نمایشگاه گروهی و تاسیس و مدیریت چندین مرکز هنری و ادبی را در پرونده داشته است. به جز انتشار سه مجموعه کارتپستال و ده ها مقاله و یادداشتی که در مطبوعات دارد، کتاب هایی نیز منتشر کرده است؛ همچون: «در سایه سرو» (پژوهشی بر سرونگاره های سنگ آرامگاه ها)، «آن مهربان بردبار» (برگرفته از مناجاتنامه خواجه عبدالله انصاری)، «کشکول» (طنز و شوخ طبعی در کشکول شیخ بهایی)، «راپورت های ملوکانه» (رویدادهای طنزآمیز دوران قاجار) و دوجلدی «نصفهان» (نخستین کتاب طنزپردازان استان اصفهان).
کتاب «محرم از نگاه گردشگران فرنگی» با پرداختی کوتاه به روضه خوانی، دسته، تعزیه و تکیه(حسینیه) آغاز شده و سپس به بخش هاییاز گزارش های: میکله ممبره، آنتونیو دِگوی، پیترو دلا واله، گارسیا دِسیلوا فیگوروآ، فِدوت آفاناس یوویچ کِتوف، آدام اولئاریوس، ژان شاردن، ژان باپتیست تاورنیه، اوژن فلاندن، هانریش کارل بروگش، ارنست هولتسر، پی یر لوتی و پیتراستفان پل بروک می پردازد.رونمایی این کتاب با حضور دکتر بهمن نامورمطلق و جمعی از اهالی فرهنگ و هنر، پنجشنبه (7 آبان 94) در حمام تاریخیدردشت اصفهان برگزار شد.