چهارشنبه, 26 تیر 1398
13:13
بهمن نامور مطلق
معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور
 
 
صنایع دستی این استعداد را دارند که هم زندگی تجاری روستاها و برخی از شهرها را به‌عنوان عامل اصلی بچرخانند و هم اینکه روستاها و شهرها را به مقصد گردشگری هنری تبدیل کنند. باید برای مصرف بیشتر صنایع دستی فرهنگ‌سازی کنیم و به جای برخورد سلبی از طریق برخورد ایجابی از صنایع دستی حمایت کنیم. بعضی‌ها با کار خلاقانه آرامش می‌گیرند. این یک آرامش انسانی است؛ یک آرامش زنانه، چرا که هنرمند صنایع دستی با زایش و خلق به آرامش می‌رسد. هم‌آفرینشی در صنایع دستی  می‌تواند به رونق گردشگری بینجامد. امیدوارم کمی جلوتر برویم و از وضعیت اضطرار فعلی در حیطه‌ صنایع دستی خارج شویم تا بتوانیم به مفاهیم عمیق‌تر، انسانی‌تر و عملی‌تری توجه کنیم. می‌توانیم فضاهای بیشتری در روستاها و شهرهای ایران ایجاد کنیم تا هنرمندان صنایع دستی بتوانند در کارگاه‌های زنده با همکاری گردشگران به خلق آثار هنری بپردازند.اما اگر بخواهیم از مشکلات کشورمان در زمینه صنایع دستی صحبت کنیم، اولین معضل، ساختار معیوب صنایع دستی است. به این جهت که هم دچار تشتت و تفرقه تشکیلاتی هستیم و هم آن چیزی که به عنوان معاونت صنایع دستی شناخته می‌شود، بسیار از نظر تشکیلاتی و اختیارات محقر است  و ا گر بخواهد کارهای بزرگ انجام دهد، دائما دچار چالش خواهد شد. سرفصل‌های اعتباری مشخص نداشتیم و الان کم داریم. بنابراین جایگاه تشکیلاتی، اندازه تشکل و نگرش مدیران سیاسی و مدیران تشکیلاتی و اداری جامعه به صنایع دستی را باید به مرور تصحیح کنیم. دومین آسیب ما بحث گفتمان است. ما در حوزه گفتمان سازی و فرهنگ سازی در طول سال های گذشته به ویژه دهه گذشته متاسفانه خوب عمل نکرده ایم و توجه به صنایع دستی کم شده است. در این دو سال البته بهتر شده، ولی تا وضعیت مطلوب فاصله بسیار است. از طرفی، مردم ما نمی‌دانند دقیقا چرا باید صنایع دستی تهیه کنند، چون باید توجیه هویتی، کاربردی یا فرهنگی داشته باشد. این هنوز برای مردم جا نیفتاده و این کاری است که باید رسانه‌ها انجام دهند. مشکل دیگری که داریم، بحث زیبایی شناسی است. صنایع دستی ما همراه با تحولات زیبایی شناسی مردم ما دگرگون نشده است. یعنی سلیقه و زیبایی شناسی جوانان امروزی ما بسیار متفاوت است، اما صنایع دستی نتوانسته خودش را همراه کند. البته خوشبختانه نسل نویی از صنایع دستی جدیدا جاری و ساری شده که نزدیک به سلیقه جهانی است، اما پیکره اصلی و سنتی ما همان کارهای یک قرن پیش را انجام می دهند و این خوشایند جوانان امروزی ما نیست. با طراحی داخلی خانه‌هایش هماهنگی ندارد. مشکل دیگری که داریم و بسیار به ما ضربه زده، عدم ثبات روابط خارجی ماست. هنرمندان تجار ما زمانی که می‌آیند با کشوری آشنا شوند، سرمایه گذاری می‌کنند و می‌خواهند بازاری به دست بیاورند، رابطه ما با آن کشور به هم می‌خورد یا اصلا با یک مجموعه کشور به هم می‌خورد؛ چیزی که در دوره تحریم‌ها اتفاق افتاد و بازارهای قدیمی‌مان را از دست دادیم. امیدواریم این ثبات ایجاد شود، چون بدون وجود ثبات نمی‌توانیم تجارت انجام دهیم. ما به ثبات داخلی و خارجی نیاز داریم. در حوزه آموزش و پرورش نتوانستیم همراه و هم گام حرکت کنیم و نهادهای آموزشی آن طور که باید صنایع دستی را جدی نگرفتند، وگرنه می‌توانست یکی از حوزه‌های دانش بنیان باشد. ما هم تلاش‌هایی کردیم، اما تا حد مطلوب فاصله زیاد است. امیدوارم مشکلات رفع شوند و بتوانیم در یک جریان سیال شاهد شکوفایی صنایع دستی باشیم. حالا که اصفهان توانسته عنوان شهر جهانی صنایع دستی را کسب کند، امیدواریم بتواند رویداد را به ساختار تبدیل کند. به عبارتی زیرساخت‌هایی که شایسته یک شهر جهانی است را در حوزه صنایع دستی ایجاد کند. نکته مهم دوم در مورد اصفهان، برگزاری اجلاس جهانی صنایع دستی است.  نفس برگزاری رویداد برای ما مهم است؛ چرا که ما را در برندسازی و جا انداختن این موضوع که ایران یکی از مهم ترین کانون‌های صنایع دستی است کمک می‌کند. امیدواریم حضور بالاترین شخصیت‌های مرتبط با صنایع دستی در اصفهان موجب شود که نگاه و ارتباطات و شبکه‌های ما تغییر کند و ما از پوسته ملی خارج شده  و بتوانیم با کشورهای خارجی تعامل داشته باشیم و تجربیات آنها را استفاده کنیم. این یک نوع گردشگری علمی تشکیلاتی است. حضور این افراد در کشور ما می‌تواند معنادار و بیان کننده امنیت و تضمین کننده آینده ما در حوزه صنایع دستی باشد.