دوشنبه, 30 ارديبهشت 1398
01:07

فریدون اللهیاری
مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اصفهان

 

در قرن بیست و یکم چه احتیاجی به صنایع دستی داریم؟ چرا باید در دنیایی که همه به دنبال سریع‌ترین و سهل‌ترین‌ها هستند، چیزی را بخواهیم که برای تهیه‌اش هنرمند یا هنرمندانی ساعت‌ها و ماه‌ها تلاش کرده‌اند؟! صنایع دستی نماد هنر و ذوق ایرانیان هستند؛ هنری که با خلاقیت‌شان باعث اعتلایش شده‌اند و برای تداومش تلاش کرده‌اند. صنایع دستی بخشی از فرهنگ و تمدن تاریخی ما هستند. بنابراین حفظ این بخش مهم از هویت ایرانی یک ضرورت ملی است.از طرفی، یک رویکرد جهانی این است که ذوق و هنری که در صنایع دستی موجود است برای انسان امروزی یک مفر و راه فرار از صنعت و خشونت نهفته در آن محسوب می‌شوند. این تفکر در تاسیس شورای جهانی صنایع دستی هم نقش داشت. این شورا که در سال 1964 یعنی دوران پس از جنگ دوم جهانی پایه گذاری شد، با هدف حمایت و گسترش صنایع دستی فعالیت‌هایش را آغاز کرد. اعتقاد بر این بود که دنیای ماشینی حاصلش جنگ و خشونت بوده و انسان برای رسیدن به آرامش، رهایی از فضای پرتنش و تلطیف روح باید به سمت هنرها و صنایع دستی برود. بنابراین تلطیف روح انسانی، ضرورت حفظ هویت و کارکرد اقتصادی از جمله دلایلی است که برای توجه به صنایع دستی می‌توان ذکر کرد. در کشور ما هم دو رویکرد فرهنگی و اقتصادی نسبت به صنایع دستی وجود دارند؛ به عبارتی هم صنایع دستی را به دلیل هویت ایرانی بودن ارج می‌نهیم و هم به دلیل کارکردهای اقتصادی که مخصوصا در صنعت گردشگری دارد، مهم می‌دانیم. از طرفی در این زمینه با یک نکته رو به رو هستیم؛ اینکه برخی از صنایع دستی کاربردی که در گذشته داشته‌اند را از دست داده‌اند و در متن زندگی امروز دیگر جایی برای آنها نیست و نمی‌توانند در مقابل تکنولوژی جدید و مزیت‌هایش رقابت‌پذیری داشته باشند. صنایع دستی ایران برای آنکه بتوانند در بازارهای جهانی حضور پررنگ‌تری داشته باشند، باید روزآمد شوند و البته باید آن دسته از مصنوعات صنایع دستی که کاربردشان طی دهه‌های اخیر کمرنگ شده را نیز به نحوی نو احیا کرده و تولیدات کاربردی آنها را به جهان عرضه کنیم. برگ برنده با آن دسته از صنایع دستی است که هم توانسته‌اند در زندگی بشر امروز کاربردی داشته باشند و هم با ذوق و سلیقه جامعه محلی خودشان و جامعه جهانی هماهنگ شوند. تجربه کودکی شخص من بیشتر به حوزه سفال برمی‌گردد. این هنر بیشتر از بقیه توجه مرا جلب می‌کرد و بعدها که در رشته تاریخ تحصیل کردم، اهمیت سفال برایم دو صد چندان شد؛ چرا که به ویژه در مطالعه دوران متقدم تاریخ ایران، سفالینه‌ها جایگاه ویژه‌ای دارند. در خانه هم سفال‌های مختلفی دارم که بعضی‌هایشان را در جوانی از شهرضا خریده‌ام. البته قلمکاری، فیروزه کوبی و قلمزنی هنرهایی بودند که بیشتر برای اصفهانی‌ها ملموس هستند.